Trang chủ Lịch sử Việt Nam 5000 quân Toa Đô đánh Chiêm Thành là quá ít?

5000 quân Toa Đô đánh Chiêm Thành là quá ít?

Để trả lời câu hỏi này chúng ta phải xem xét 2 vấn đề: so sánh quân số của Toa Đô với các chiến dịch khác của Mông Cổ và khả năng huy động của Chiêm Thành

1. So sánh quân số của Toa Đô với một vài chiến dịch khác của Mông Cổ

- Cuộc phiêu lưu của Triết Biệt và Tốc Bất Đài: 2 tumen tức là dưới 2 vạn quân (1 tumen thường có quân số dưới 1 vạn). Số quân này đủ cho Triết Biệt và Tốc Bất Đài tung hoành khắp Trung Á, vượt Kavkaz, làm cỏ quân Rus-Kiev...

- Chiến dịch Khorasan của Đà Lôi: 1 tumen kỵ binh với 7.000 quân. Đà Lôi dùng số quân này để tiêu diệt hết hầu lực lượng người Turk. Còn hơn 4 vạn quân theo sau chỉ việc làm khiên thịt để công thành.

- Chiến dịch đánh Đại Việt của Ngột Lương Hợp Thai: 3 tumen với hơn 25.000 quân. Kết quả của cuộc chiến này thì có lẽ không cần phải nói thêm.

So sánh thì trong cả 3 chiến dịch trên, đối thủ của người Mông Cổ đều mạnh hơn Chiêm Thành rất nhiều, nhưng quân số của Mông Cổ cũng chỉ 1 vài tumen. So ra thì 5.000 quân (1 tumen) của Toa Đô cũng là có thể.

So rộng hơn thì trong lịch sử nhân loại có Belisarius của Đông La Mã mở đầu chiến dịch tại bán đảo Ý với chỉ 7.000 quân, Caesar chiếm Rome với chỉ 1 legion (khoảng 4000 5000 quân), ...

Mô phỏng 5000 quân Toa Đô dàn trận
Mô phỏng 5000 quân Toa Đô dàn trận

2. Khả năng huy động của phía Chiêm Thành

Rất tiếc rằng hiện tại chúng ta hầu như không có tài liệu nào về vấn đề này. Tài liệu duy nhất có ghi chép là Nguyên sử, Chiêm Thành truyện nói rằng ở Đồ Bàn thì Chiêm có "vài vạn người, cưỡi hơn mười con voi". Tuy nhiên, con số này có thể là số Toa Đô phóng đại lên lấy thành tích, chưa chắc đã thật. Vậy thì ta chỉ có thể dùng phương pháp gián tiếp để ước tính khả năng của Chiêm, ở đây tôi dùng xứ Đàng Trong thời chúa Nguyễn để tính toán.

a. Dân số

Theo nghiên cứu của Li Tana thì dân số Đàng Trong với nửa sau thế kỷ 18 ước chừng non 1 triệu. Dĩ nhiên là số này chưa kể đến các sắc dân người Thượng[1].

b. Quân số

Theo Phủ biên tạp lục, Lê Quý Đôn có tra sổ sách thu được thì Đàng Trong có khoảng 5 vạn quân thủy bộ (kể cả tạp binh). Đây có lẽ là số huy động khi có chiến tranh (chúa Trịnh ở phía bắc cũng chỉ có hơn 6 vạn quân thường trực)[2].

Người viết cho rằng dân số của Chiêm Thành sẽ ít hơn dân số Đàng Trong thời cuối thời chúa Nguyễn: khoảng 70 80 vạn dân, quân số huy động được của họ khoảng 3,5 đến 4 vạn lính khi có chiến sự.

Như chúng ta đã biết, Chiêm Thành là 1 thể chế liên bang gồm 5 tiểu vương quốc: Indrapura, Amaravati, Vijaya, Kauthara và Panduranga[3]. Trong 5 tiểu quốc, Indrapura đã suy yếu do cuộc chiến với Đại Việt, Amaravati và Panduranga thì về sau mới tham chiến[4] nên ban đầu phía Chiêm chỉ có 1 mình Vijaya tham chiến. Cộng thêm yếu tố bất ngờ thì người viết cho rằng quân số Chiêm có thể đối đầu với Toa Đô chưa chắc đã tới 1 vạn, thậm chí có thể ban đầu thì chính phía Nguyên mới là bên có lợi thế về quân số. Về sau, khi tập hợp thêm lực lượng thì quân Chiêm mới đông hơn. Tuy nhiên, lợi thế này có lẽ chỉ thực sự rõ ràng khi các cánh quân từ Amaravati và Panduranga đến. Vì vậy, những chiến thắng ban đầu của quân Nguyên trước quân Chiêm là rất dễ hiểu khi mà chúng có kinh nghiệm chiến đấu và sự chỉ huy tốt hơn hẳn so với phe chủ nhà.

Tổng kết lại thì ta có thể thấy, 5.000 quân của Toa Đô đi đánh Chiêm Thành nếu nói là nhỏ thì vừa đúng lại vừa sai. Đúng bởi binh lực như vậy không đủ đánh bại Chiêm Thành. Sai bơi nó đủ để gây khó khăn lớn cho chủ nhà, những người có sự chuẩn bị và kinh nghiệm chiến đấu kém hơn đối phương.  

Xem thêm: Chiêm Thành "Đánh giặc" bằng nhạc

P/s: Toa Đô có sự giúp sức của 1 số người Hoa ở Chiêm, ngoài ra y còn tuyển mộ được một số lính Chiêm để thêm vào lực lượng của mình[5].

===================

Chú thích:

[1] Việt Thanh chiến dịch - Nguyễn Duy Chính

[2] Lịch triều hiến chương loại chí, Binh chế chí - Phan Huy Chú

[3] Vương quốc Chăm Pa: Lịch sử 33 năm cuối cùng - Po Dharma

[4] Nguyên sử, Chiêm Thành truyện

[5] Đại Việt sử ký toàn thư

Nguyên Hoàng

5 ( 1 bình chọn )

Khám Phá Lịch Sử

https://khamphalichsu.com
Những quan điểm, góc nhìn về lịch sử qua các bài viết tìm hiểu, nghiên cứu, khám phá lịch sử Việt Nam, lịch sử thế giới, văn hóa Việt Nam, văn hóa thế giới

Cùng chủ đề

Bài viết mới