Trang chủ Lịch sử Việt Nam 6 kẻ thù thật sự khiến Nhà Nguyễn thất bại trong chiến dịch Nam Kỳ

6 kẻ thù thật sự khiến Nhà Nguyễn thất bại trong chiến dịch Nam Kỳ

Khi nhắc đến thất bại tại Nam Kỳ trong những năm 1858-1862, chúng ta thường giải thích nguyên nhân đơn giản là do nhà Nguyễn hèn yếu. Phe phù Nguyễn thì đi xa hơn, giải thích là do quân Pháp có vũ khí vượt trội ( Vd như súng tiểu liên, đại bác bắn 15 phát/phút,…vượt trội đến 80 năm so với trang bị thực của Pháp vào thời đó).

Nhưng thật ra có một nguyên nhân khác đáng xấu hổ hơn mà không người Việt nào đề cập đến trong lịch sử Việt Nam. Đây mới là nguyên nhân thật sự giải thích lí do vì sao nhà Nguyễn không thể dồn sức đánh chỉ 3000 quân Pháp mà thất bại thảm hại trong chiến dịch Nam Kỳ: Nội loạn.

Trong giai đoạn quân Pháp chiếm Nam Kỳ, ngoài quân Pháp, nhà Nguyễn còn phải căng mình ra đánh đến gần chục kẻ thù khác, lần lượt là:

1. Khởi nghĩa lương dân - giáo dân ở Bắc Kỳ

Đây được xem là trọng điểm loạn lạc vào thời đó. Tình hình ngoài Bắc thiên tai liên tục, như đê Văn Giang vỡ mười mấy năm liền. Vì thế, thói hoài cổ của dân chúng lại được dịp bùng phát. Một trong những người nổ phát súng đầu tiên là Cao Bá Quát. Ông này tự cho mình giỏi gấp đôi cả Trái Đất gộp lại, nên kích động dân chúng làm loạn. Quát tự xưng là quốc sư, tính phù Lê diệt Nguyễn, lập nên một triều đại ấm no hạnh phúc. Thế nhưng danh tiếng vượt quá thực lực, mộng đế vương chưa thành mà thân đã ăn đạn chết giữa trận tiền.

Khởi nghĩa Cao Bá Quát ( còn gọi là “ giặc châu chấu”) bị đàn áp, nhưng chỉ là phát súng mở đầu của một phong trào phù Lê đang dâng cao. Nhà nhà mạo xưng là Lê Duy…( cứ tự điền vào chỗ trống), người người vót giáo đi làm loạn. Bất kể lương-giáo, bà con đều hừng hực khí thế lật đổ triều đình thối nát để gầy dựng tân triều thịnh vượng trong tưởng tượng. Kết quả là miền Bắc từ chỗ “ vì đói mới đánh” bắt đầu rơi vào vòng lẩn quẩn “ càng đánh càng đói, càng đói càng đánh.” khi nông nghiệp hoàn toàn tê liệt, phải trông vào lúa gạo Nam Kỳ.

Đỉnh điểm của phong trào này là cuộc nổi dậy Tạ Văn Phụng. Thấu hiểu đại nghĩa khai hoá, ông giáo dân này đã mạo xưng là Lê Duy Minh, xúi dân nổi lên đánh triều đình. Đến 3 năm sau khi Nam Kỳ bị mất, Phụng mới bị tiêu diệt.

Xem thêm: Nghệ thuật troll nhà Nguyễn của nhân dân Bắc Kỳ

2. Phỉ Trung Quốc

Vào những năm 185X, nhà Thanh đã suy thoái trầm trọng. Loạn Thái Bình Thiên Quốc nổ ra, nhiều toán cướp người Tàu bắt đầu tràn qua biên giới cướp phá miền Bắc Việt Nam. Chỉ từ tháng 11/1858 -1859, nhà Nguyễn đã ghi nhận 2 toán cướp tràn vào Lạng Sơn và Quảng Yên ( Quảng Ninh). Toán thứ 2 đông đến 2000 tên, trang bị đủ loại gươm giáo súng đạn. Đang phải đàn áp nổi dậy ở miền đồng bằng, nhưng tỉnh Hải Dương phải chia thêm 500 quân sang tỉnh Quảng Yên để tiếp viện đánh giặc.

3. Dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Suốt 3 triều vua trước, chính sách cai trị sai lầm đã khiến các đồng bào thiểu số liên tục nổi dậy đánh triều đình. Minh Mạng không chấp nhận chính sách đàn áp diệt chủng, nhưng cũng không biết làm sao để chấn chỉnh cách cai trị cho hợp lý. Kết quả là tình trạng đâm qua chém lại cứ tiếp tục dai dẳng, thù oán ngày càng chồng chất. Nhà Nguyễn chỉ biết đối phó bằng cách xây đồn chốt chặn mọi con đường dẫn lên…miền núi. Đến thời Tự Đức, dân thiểu số từ Tây Nguyên vẫn tiếp tục tràn xuống miền duyên hải. Họ gồm nhiều nhóm độc lập - nổi tiếng nhất là dân Đá Vách. Các tỉnh Quảng Nam - gần sát Sơn Trà, nơi quân Pháp đổ bộ - rồi Quảng Ngãi, Bình Định đều bị tấn công.

Tháng 7/1858, ở Quảng Nam, trấn thủ nguyên Chiên Đàn bị giết. Ở Bình Định, nhà Nguyễn phải bỏ 6 đồn Nước, Tượng, Linh, Nghênh…, rút quân vào 2 đại đồn Nhiếp Man và núi Sắc Thạch cố thủ. Nói cách khác, nhà Nguyễn chỉ còn cai quản được miền duyên hải Nam Trung Bộ.

4. Hải tặc

Vào thời này, hải tặc hoành hành dọc bờ biển Việt Nam. Chỉ trong hơn một năm từ tháng 8/1858-1859, đã ghi nhập đến 4 toán cướp biển chia nhau tấn công vào Bình Định, Phú Yên, Khánh Hoà, Bình Thuận, Hà Tiên, tức gần như toàn bộ vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Hải tặc không chỉ chặn cướp tàu bè trên biển. Ở Khánh Hoà, chúng kéo lên bờ cướp của đốt nhà. Ở Bình Định, Phú Yên, chúng đốt luôn đồn trại của quan quân.

Lúc này, ngoài Bắc đang mất mùa, loạn lạc. Tình trạng hải tặc cướp phá rồi sau đó là việc Pháp chiếm Nam Kỳ góp phần khiến đường tải gạo từ miền Nam tiếp tế ra Bắc coi như bị cắt đứt. Đẩy nhà Nguyễn vào tình thế nguy ngập.

* Hải tặc cũng là kẻ đã giết chết Võ Duy Dương - một trong ba lãnh tụ kháng chiến ở Nam Kỳ thời 1860s - khi ông này tìm đường ra Huế.

5. Cambodia

Ban đầu, Chân Lạp vẫn còn ở thế trung lập, toạ sơn quan hổ đấu. Nhưng chỉ 1 năm sau, Pháp chuyển quân vào Gia Định. Chân Lạp nhanh chóng hưởng ứng. Và dù chưa thật sự động binh, họ cũng buộc nhà Nguyễn phải tăng thêm quân dọc biên giới Việt-Cam, khiến lực lượng dùng để chống Pháp càng bị giảm bớt.

6. Hoa kiều

Là lực lượng ủng hộ Nguyễn Ánh thời phục quốc. Hoa Kiều - đặc biệt là vùng Nam Bộ- nhận được rất nhiều quyền lợi của nhà Nguyễn vì bản tính “ trung thành”, “ thông hiểu đại nghĩa”. Thế nên khi Pháp kéo vào Gia Định, bật đèn xanh cho mở cửa thông thương, Hoa Kiều liền trở mặt liệng luôn mấy tấm “ tiết hạnh khả phong” vào sọt rác. Trong tình cảnh Nam Bộ quá ít giáo dân, Hoa kiều chính là lực lượng hỗ trợ kinh tế mạnh cho quân Pháp. Chính họ đã tiến hành vét gạo miền Nam đem xuất khẩu kiếm lời, đem về cho Pháp số vốn đầu tiên để tiếp tục viễn chinh. Cũng chính họ đã khiến tình hình an ninh lương thực của Đại Nam - đặc biệt là miền Bắc - càng lúc càng trầm trọng, vì không còn gạo để xuất ra Bắc nữa.

Tranh vẽ
Tranh vẽ "quân giải phóng" Pháp húc đổ cổng thành Gia Định


------------------------

Tổng kết: Bí quyết trăm trận trăm thắng nói đi nói lại chỉ có một

- Bước một: Rèn luyện ra tinh binh, làm sao cho binh sĩ thấy chết không lùi, thấy thua không nản thì mới dùng được.

- Bước hai: Củng cố khối đại đoàn kết toàn quân, toàn dân tộc.

- Bước ba: Phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại. Ra sức tranh thủ sự ủng hộ của “ cộng đồng quốc tế”, phân hoá sâu sắc kẻ thù.

Nước Pháp dù chỉ 4000 quân, nhưng có đủ 3 điều đó, thì “ một mình đi vào sâu xứ lạ” mà vẫn không bại, ta còn biết nói gì nữa?

Phach Ho Nguyen

5 ( 1 bình chọn )

Khám Phá Lịch Sử

https://khamphalichsu.com
Những quan điểm, góc nhìn về lịch sử qua các bài viết tìm hiểu, nghiên cứu, khám phá lịch sử Việt Nam, lịch sử thế giới, văn hóa Việt Nam, văn hóa thế giới

Cùng chủ đề

Bài viết mới