Nhân vật lịch sử

Các đời thái hậu góp phần khiến nhà Lý sụp đổ

Cuối năm 1009, nhà Lý khai quốc, mở ra một thời kỳ thịnh vượng mới cho Đại Việt. Tuy là triều đại thịnh trị nhưng nhà Lý cũng là triều đại mà việc triều chính có sự can thiệp rất nhiều bởi các đời Thái hậu, và đây cũng chính là một trong những yếu tố khiến vương triều này đi vào suy vong.
02/07/2021 01h:20 309
Các đời thái hậu góp phần khiến nhà Lý sụp đổ
Các đời thái hậu góp phần khiến nhà Lý sụp đổ

Vua Lý Thái Tổ ngay khi lên ngôi đã chú trọng phát triển Phật giáo, đặt nền tảng tín ngưỡng vững chắc cho nền văn hóa rực rỡ sau này. Nhà Lý đã cho xây dựng Văn Miếu cùng Quốc Tử Giám, hai công trình quan trọng đối với việc phát triển giáo dục. Nhà Lý cũng tổ chức các kỳ thi khoa bảng để tìm kiếm hiền tài phục vụ cho đất nước. Chính quốc lực hùng mạnh đã giúp nhà Lý không chỉ giữ vững giang sơn xã tắc mà còn có những cuộc tiến quân bình Chiêm phạt Tống, khiến lân bang phải nể sợ.

Thế nhưng vật cực tất phản, sau giai đoạn cực thịnh, nhà Lý đến hồi suy yếu. Mà một trong những nguyên nhân suy yếu được lịch sử đánh giá là do nhiều đời Thái hậu chuyên quyền.

Nhiều đời vua nhà Lý, vai trò của các vị Thái hậu rất then chốt. Nhìn chung vị Thái hậu có ảnh hưởng tích cực tới triều đại này có thể kể tới là Thái hậu Linh Nhân (Ỷ Lan) hai lần nhiếp chính. Từ đó về sau nhiều đời Thái hậu kế nhiệm chỉ lo tạo dựng quyền lực cho bản thân và dòng họ của mình, khiến nhà Lý ngày càng suy sụp, phải phụ thuộc vào sự giúp đỡ của họ Trần và mất cơ đồ vào tay nhà Trần.

1. Linh Chiếu Hoàng Thái hậu

Khi vua Lý Thần Tông mất, Lý Anh Tông lên ngôi, Linh Chiếu Hoàng Thái hậu tư thông với Đỗ Anh Vũ và để người tình của mình làm Phụ quốc Thái úy, trở thành quyền thần bậc nhất trong triều đình, vì quyền lực mà hãm hại trung lương. Trước tình thế đó các quan triều Lý đã tổ chức binh biến bắt Đỗ Anh Vũ giam vào ngục chờ xét xử. Thế nhưng Linh Chiếu Thái hậu ra tay cứu Đỗ Anh Vũ và giúp phục chức Thái úy, khiến y ra tay trấn áp giết hại hết những người chống đối mình. Từ đó Đỗ Anh Vũ một tay thao túng triều đình.

Cuốn “Khâm định Việt sử thông giám cương mục” ghi chép rằng: “Khi nhà vua mới lên ngôi, không cứ việc lớn hay nhỏ, đều do Anh Vũ quyết định cả. Hắn ra vào nơi cung cấm, tư thông với Lê Hậu (tức Linh Chiếu). Nhân thế, Anh Vũ lại càng kiêu rông. Ở triều đình hắn vén tay, quát tháo, chỉ huy người bằng cách hất hàm, sai bảo người bằng khí sắc. Mọi người đều hé mắt sợ sệt, không ai dám nói gì”.

2. Chiêu Linh Hoàng Thái hậu

Thời vua Lý Anh Tông, vì Thái tử Long Xưởng hư hỏng nên bị truất ngôi, con thứ Long Trát được phong làm Thái tử. Khi vua Anh Tông mất, Long Trát mới 3 tuổi lên ngôi vua, hiệu là Cao Tông. Chiêu Linh Hoàng Thái hậu là mẹ của Long Xưởng đã cho mở tiệc mời các quan dự rồi nói rằng vua Cao Tông còn nhỏ tuổi, nên để Long Xưởng lên ngôi, nhưng các quan không ai đồng ý mà chỉ nghe theo lời Thái úy Tô Hiến Thành đang hết lòng phò tá vua Cao Tông.

Chiêu Linh Hoàng Thái hậu dùng vàng bạc dụ dỗ hai vợ chồng Tô Hiến Thành, nhưng ông vẫn một mực trung thành quyết không nghe theo. Không thuyết phục được Tô Hiến Thành, Chiêu Linh Thái hậu quyết định tổ chức binh biến, gây ly tán trong triều nhằm củng cố phe cánh ủng hộ mình. Một đêm nọ Thái hậu triệu gấp con trai Long Xưởng vào cung tính kế, Thái úy Tô Hiến Thành nhận được mật báo liền ngăn Long Xưởng vào thành. Sau đó Chiêu Linh Thái hậu bị giam lỏng ở hậu cung, âm mưu binh biến thất bại nhưng thành công tạo ra khủng hoảng trong triều.

3. Chiêu Thiên Chí Lý Hoàng Thái hậu

Cùng thời với Chiêu Linh Thái hậu là Chiêu Thiên Chí Lý Hoàng Thái hậu, mẹ đẻ của vua Cao Tông. Bà cũng tham nhũng quyền lực khiến nhà Lý ngày càng thêm suy yếu. Khi Tô Hiến Thành sắp mất, Đỗ Thái hậu đến thăm và hỏi ai có thể thay ông phò trợ nhà vua, Tô Hiến Thành cho rằng chỉ có Trần Trung Tá là có thể thay mình. Thế nhưng khi Tô Hiến Thành mất, Đỗ Thái hậu không nghe theo mà cho em trai mình là Đỗ Di An giữ quyền phụ chính.

Đỗ Di An vốn là người bất tài lại kém đức, chỉ biết buông lời xu nịnh vua. Trăm quan ai cũng ôm tư tâm tham nhũng bòn rút , khiến lòng người oán thán, đất nước loạn lạc khắp nơi.

4. An Toàn Hoàng Thái hậu

Năm 1210 vua Lý Cao Tông mất, Thái tử Lý Hạo Sảm lên ngôi hiệu là Huệ Tông, tôn mẹ mình là An Toàn Hoàng hậu Đàm thị lên làm Thái hậu.

Đàm Thái hậu là người cứng rắn, thích can dự vào việc chính sự, thường đích thân cùng vua nghe các quan tâu bày.  Bà xin vua phong cho em trai mình là Đàm Dĩ Mông làm Thái sư, cùng tham dự triều chính. Đàm Dĩ Mông là người có học, nhưng tính tình lại do dự thiếu quyết đoán nên mọi việc đều do Đàm Thái hậu quyết định.

Thái hậu chỉ lo củng cố quyền lực dòng họ khiến triều chính bất ổn, xã tắc loạn lạc, các thế lực nổi lên khắp nơi. Triều đình nhà Lý phải dựa vào họ Trần để đàn áp khởi nghĩa, duy trì sự yên ổn tạm thời. Nền tảng chính quyền ngày càng suy sụp, quyền lực lọt dần về tay họ Trần. Đến khi vua Huệ Tông nhường ngôi cho con là Lý Chiêu Hoàng, nhà Lý đến hồi mạt kỳ, không được bao lâu thì sụp đổ. 

Chốn hậu cung ngỡ như bình lặng lại ẩn chứa trong đó vô vàn đợt sóng ngầm. Mỗi người phụ nữ trong chốn lầu vàng gác ngọc đó không chỉ đơn giản là sống vì chồng con như những người phụ nữ khác, mà họ còn là người giúp cân bằng cán cân quyền lực trong triều, tạo đối trọng giữa các thế lực lớn.

Một nữ nhân quyền lực chốn hậu cung nếu như có dụng tâm riêng, thì cán cân vốn đang cân bằng kia sẽ bị phá vỡ. Tự cổ chí kim, có được bao nhiêu triều đại vong quốc mà không phải nguyên nhân sâu xa là do ngoại thích chuyên quyền lấn ép? Tiên trách kỷ, hậu trách nhân, tư tâm phàm nhân chung quy cũng chỉ mong gia tộc vinh hiển. Hiềm nỗi lòng tham không đáy chẳng tường hậu quả, mới dẫn đến họa mà thôi.

Chuyện Hậu Cung

2 ( 1 bình chọn )

Khám Phá Lịch Sử

https://khamphalichsu.com
Những quan điểm, góc nhìn về lịch sử qua các bài viết tìm hiểu, nghiên cứu, khám phá lịch sử Việt Nam, lịch sử thế giới, văn hóa Việt Nam, văn hóa thế giới

Bài viết mới

Xem thêm