Nhân vật lịch sử

Chuyện mẹ chồng nàng dâu của Nam Phương hoàng hậu

Có lẽ, nguồn cơn của sự bất hòa giữa Nam Phương Hoàng Hậu và Đức Từ Cung bắt đầu ngay từ khi bà được Vua Bảo Đại lựa chọn để kết hôn. Trước đó, Đức Từ Cung – mẹ ruột Vua Bảo Đại đã định sẵn một người con gái đúng chuẩn mực truyền thống là cô Bạch Yến cho con trai mình, vốn được biết đến là một người sinh ra trong gia đình quý tộc, gia giáo, nắm rõ phép tắc lễ nghi cung đình.
27/05/2021 09h:44 604
Chuyện mẹ chồng nàng dâu của Nam Phương hoàng hậu
Chuyện mẹ chồng nàng dâu của Nam Phương hoàng hậu

Tuy sinh ra trong gia đình giàu có, lại mang thân phận cao quý mà nhiều người phụ nữ ao ước, nhưng suy cho cùng cũng là phận đàn bà, Nam Phương hoàng hậu không chỉ trải qua nhiều thử thách của ngôi vị mẫu nghi thiên hạ mà bà còn phải đối mặt với nhiều khó khăn trên cương vị của một người mẹ, người vợ và đặc biệt là người con dâu. 

Hoàng hậu Nam Phương vốn được đánh giá cao về trí thông minh và phẩm hạnh, là người phụ nữ biết kết hợp khéo léo giữa nét đẹp truyền thống của phương Đông và những tư tưởng, lối sống hiện đại của phương Tây. Vị hoàng hậu cũng rất khôn khéo trong việc giữ phận dâu con, giáo dục con cái, đồng thời còn cùng với bộ Lễ lo về lễ tiết, cúng kỵ, thăm hỏi mẹ chồng và cung kính bề trên… Nhận xét một cách công tâm, người ta khó lòng tìm ra được điểm nào trong cách hành xử của bà để chê bai, ấy vậy mà xung đột mẹ chồng nàng dâu vẫn ngấm ngầm nảy nở.

Có lẽ, nguồn cơn của sự bất hòa giữa Nam Phương Hoàng Hậu và Từ Cung Hoàng thái hậu bắt đầu ngay từ khi bà được Vua Bảo Đại lựa chọn để kết hôn. Trước đó, Đức Từ Cung – mẹ ruột Vua Bảo Đại đã định sẵn một người con gái đúng chuẩn mực truyền thống là cô Bạch Yến cho con trai mình, vốn được biết đến là một người sinh ra trong gia đình quý tộc, gia giáo, nắm rõ phép tắc lễ nghi cung đình.

Thế nhưng Vua Bảo Đại lại vì đem lòng yêu cô gái Thị Lan mà kiên quyết cãi lời mẹ để cưới cô làm vợ. Có thể nói, sự hiện diện của cô gái khiến người con trai duy nhất cãi lời mình đã tạo một vết xước không hề nhỏ trong mối quan hệ của Đức Từ Cung với người dâu con tài giỏi này.

Bạn đang xem: Chuyện mẹ chồng nàng dâu của Nam Phương hoàng hậu

Từ Cung thái hậu và vua Bảo Đại lúc nhỏ
Từ Cung thái hậu và vua Bảo Đại lúc nhỏ. (Ảnh tư liệu lịch sử)

Nam Phương là nàng dâu mà bà Từ Cung bị ép buộc phải chấp nhận đã đành, vậy mà cô tiểu thư danh giá này cũng không phải đơn giản đồng ý vào cung ngay sau lời ướm hỏi của vua. Thị Lan khi được vua hỏi cưới đã đưa ra rất nhiều điều kiện mới chịu lấy Hoàng đế: phải được tấn phong Hoàng hậu ngay trong ngày cưới, nhà vua phải giải tán tam cung lục viện, thực hiện chế độ một vợ một chồng, con trai nàng sinh ra phải được phong Thái tử….

Thử hỏi từ thuở khai thiên lập địa đến bấy giờ, làm gì có người phụ nữ nào dám ra điều kiện với chồng mình, mà đây lại đường đường là một Hoàng đế? Vậy mà Bảo Đại vẫn chấp nhận mọi yêu cầu, một mực muốn lấy Thị Lan làm vợ. Không nói cũng biết, Đức Từ Cung vốn đã không vừa lòng thì qua việc này càng khó mà chấp nhận.

Mặt khác, có thể nói sự xung đột mẹ chồng nàng dâu còn bắt nguồn từ xuất thân quá mức khác biệt của cả hai. Quay lại thời trẻ của Đức Từ Cung, bà vốn xuất thân nghèo khó, phụ mẫu mất sớm, anh trai phải bán bà làm hầu gái của một bà chúa, sau đó được đưa sang hầu hạ bên dinh ông hoàng Bửu Đảo (sau là vua Khải Định), vì may mắn có thai mà trở thành mẹ vua.

Từ Cung Hoàng Thái Hậu vợ vua Khải Định và là mẹ vua Bảo Đại. Bà tên thật là Hoàng Thị Cúc
Từ Cung Hoàng Thái Hậu vợ vua Khải Định và là mẹ vua Bảo Đại. Bà tên thật là Hoàng Thị Cúc

Xem thêm: Lễ Tứ Tuần Đại Khánh của vua Khải Định, tháng 9 năm 1924

Trải qua bao khổ cực, cam chịu cùng cay đắng dưới ải mẹ chồng nàng dâu bà mới có thể bước lên vị trí quyền quý, cao sang ấy. Trong khi đó, con dâu là một tiểu thư đài các, con nhà danh giá, được ăn học bài bản ở nước ngoài, giáo dục Tây hóa, dễ dàng có được tất cả mọi thứ trong tư thế ngẩng cao đầu. Thậm chí khi lấy Bảo Đại, Nam Phương được trao một số của hồi môn lớn, được vua ân sủng, được tấn phong ngay trong ngày cưới, được phép mặc trang phục màu vàng – vốn làm màu chỉ dành riêng cho Hoàng Đế.

Có thể nói, thái hậu ắt hẳn sẽ có chút mặc cảm, cảm thấy chua chát và ác cảm với con dâu. Hơn nữa, vị thế của Nam Phương Hoàng Hậu dường như vững chắc hơn Đức Từ Cung do được người Pháp ủng hộ sẽ khiến bà cảm thấy mình bị lép vế. Vì thế mà khoảng cách giữa mẹ chồng – nàng dâu đã xa ngày càng xa hơn.

Mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu còn diễn ra trong cách nuôi dạy Thái tử Bảo Long. Đêm ngày 4/1/1936, 7 phát súng thần công báo hiệu Hoàng hậu đã hạ sinh hoàng tử, người sẽ kế vị ngai vàng. Với Thái hậu Từ Cung mà nói, đây là một sự kiện không thể vui hơn, vốn dĩ là vì cháu trai thuộc quyền dạy dỗ của ông bà.

Thế nhưng, Nam Phương lại chủ động hướng con trai của mình theo cách trái ngược với mẹ chồng khiến Đức Từ Cung không thể nào chịu được. Hoàng tử Nguyễn Phúc Bảo Long đã chịu phép rửa tội và đặt tên thánh là Phillipe, dĩ nhiên cái lễ “nhạy cảm” này được Hoàng hậu tổ chức lặng lẽ và kín đáo. Hoàng tử lớn hơn một chút, Nam Phương yêu cầu con trai mỗi tối đến phòng mình đọc kinh cầu nguyện. Hằng tuần, có một linh mục đến làm lễ riêng cho Hoàng hậu và bà cũng để con trai tham gia. Với sự “bồi dưỡng” của mẹ, Hoàng tử Bảo Long từ khi còn ít tuổi đã rất chăm cầu nguyện và thuộc nhiều kinh.

Đức Từ Cung, vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu chụp hình cùng các quan chức Nam Triều (Ảnh flickr)
Đức Từ Cung, vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu chụp hình cùng các quan chức Nam Triều (Ảnh flickr)

Là cháu đích tôn của hoàng tộc, dĩ nhiên Bảo Long vẫn được giáo dục theo tinh thần Phật giáo, thế nhưng Nam Phương cố gắng tránh cho con trai mình tham dự quá nhiều lễ nghi cổ truyền mang màu sắc đạo Phật. Điều này bà Từ Cung hẳn cũng cảm nhận được, tuy nhiên lại chẳng có cớ bắt bẻ con dâu. Thái hậu khó mà không tức giận khi bà bắt cháu đeo những đạo bùa cầu an, trừ tà ở cổ tay mà mẹ nó nhất quyết phản đối.

Một điều nữa khiến Thái hậu Từ Cung khó chịu là Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng tử Bảo Long thường nói chuyện với nhau bằng tiếng Pháp những khi ở nhà, khiến bà không thể hiểu con dâu và cháu nội nói gì. Bà Từ Cung vốn xuất thân không cao sang, học vấn lại khá “khiêm tốn” nên hẳn không thoải mái, dễ chịu gì trước việc nàng dâu hiểu nhiều biết rộng, tiếng Pháp nói như gió, có thể qua mặt bà trong việc dạy dỗ đứa cháu đích tôn.

Bà cũng biết rằng Bảo Long không thích dự các nghi lễ Phật giáo mà bà sùng mộ, chỉ thích các lễ nghi Tây phương và Thiên Chúa giáo. Cậu bé thích nói tiếng Pháp nên giao tiếp nhiều với các quan Tây, các quan trong triều muốn nói chuyện với Hoàng tử và Hoàng hậu thường hay phải dùng tiếng Pháp.

Là mẹ chồng, một Thái hậu, có toàn quyền trong hậu cung nhưng bà Từ Cung lại bất lực nhìn kẻ nối ngôi được giáo dục theo đường hướng mà bà không mong muốn. Vì thế, tuy không công khai đả kích Nam Phương nhưng tình cảm mẹ chồng nàng dâu không thể nói là tốt đẹp, mâu thuẫn cứ ngấm ngầm phát triển.

Hoàng hậu lại có tư tưởng tự do do ảnh hưởng Tây phương nên không thể nói một câu, làm một việc nhỏ cũng phải đón ý mẹ chồng. Tất cả những yếu tố đó khiến cho thái hậu Từ Cung đối với con dâu mình có thể bằng mặt nhưng khó mà bằng lòng.

Hoàng Hậu Nam Phương
Hoàng Hậu Nam Phương

Có lẽ vì vậy mà bà Từ Cung rất dễ dàng chấp nhận bà Mộng Điệp – tình nhân của Bảo Đại, coi Mộng Điệp như thứ phi cho dù chế độ phi tần đã bị chính con trai bà bãi bỏ từ lâu. Ngoài việc Mộng Điệp trên thực tế là người luôn kề cận chăm sóc Bảo Đại, được ông sủng ái, lại sinh con cho nhà vua; có một điểm nữa khiến thái hậu hài lòng là “thứ phi” này theo đạo Phật và thuộc lễ nghi. Cho dù đây là người vợ không cưới xin, không hôn thú, nhưng bà vẫn nghiễm nhiên coi Mộng Điệp là dâu và tin tưởng giao cho việc thờ cúng tổ tiên nhà chồng.

Bà Mộng Điệp cũng tâm niệm mình suốt đời là vợ của vua Bảo Đại nên đã làm việc đó một cách thành tâm, chu đáo nhất. Tình cảm giữa bà Từ Cung và Mộng Điệp rất tốt đẹp. Thái hậu thậm chí còn ban mũ áo cho “thứ phi” để thay mặt Hoàng hậu Nam Phương trong các cuộc cúng tế mà bà Hoàng hậu theo Thiên Chúa giáo không muốn dính vào.

Tình phu thê giữa vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu chỉ thắm thiết những năm đầu, sau Cựu Hoàng mải chơi và trăng hoa, mải miết đuổi theo những bóng hồng khác. Nam Phương lại quá nề nếp và kiêu hãnh để quyến rũ, giành giật chồng bằng những chiêu thức mà bà cho là không xứng với địa vị của mình, vì thế vợ chồng mỗi ngày một xa cách, Hoàng đế ít khi về với Hoàng hậu. Trong cảnh cô đơn nơi hoàng cung, sự lạnh lẽo trong quan hệ với mẹ chồng càng khiến trái tim Nam Phương thêm tủi buồn, đúng như lời ông thầy bói từng phán về bà thời con gái: bà sẽ bước lên địa vị tôn quý nhất, nhưng cuộc đời lại không có mấy niềm vui.

Chuyện Hậu Cung

5 ( 1 bình chọn )

Khám Phá Lịch Sử

https://khamphalichsu.com
Những quan điểm, góc nhìn về lịch sử qua các bài viết tìm hiểu, nghiên cứu, khám phá lịch sử Việt Nam, lịch sử thế giới, văn hóa Việt Nam, văn hóa thế giới

Bài viết mới

Xem thêm