Nhân vật lịch sử

Công Nữ Ngọc Khoa đi hòa thân xứ Champa và cái kết bí ẩn

Năm 1631, công nữ Ngọc Khoa chính thức được hôn phối cho vị vua xứ Champa, nhờ đó mà mối giao hảo giữa hai nước được hình thành và củng cố. 
01/07/2021 07h:27 342
Công Nữ Ngọc Khoa đi hòa thân xứ Champa và cái kết bí ẩn
Công Nữ Ngọc Khoa đi hòa thân xứ Champa và cái kết bí ẩn

Thời phong kiến, dù là giữ yên bờ cõi hay chinh phạt để mở rộng lãnh thổ thì binh đao, loạn lạc và hy sinh quả thực là điều khó tránh. Ấy vậy mà, có đôi lúc, đại sự thành hay bại lại phụ thuộc vào một nữ nhi. Thông qua những cuộc hòa thân, các nàng chấp nhận gửi phận nơi đất khách quê người để đổi sự bình yên, hưng vượng cho giang sơn.

Công nữ Ngọc Khoa

“Diễm lệ như hoa như ngọc, lại túc trí đa mưu hơn người, tất cả những điều đó ở nàng công nữ Ngọc Khoa đã khiến vua Pô Romê  dù uy dũng, tài giỏi tới cỡ nào cũng không thể qua nổi ải mỹ nhân. Thân cô thế cô làm dâu xứ người, sống giữa sự bài xích và đố kỵ thường trực, nàng có lúc nào không đặt lợi ích mẫu quốc lên trước mà hành sự dù biết rằng kết cục rồi đây sẽ chẳng được tốt đẹp? Sự hy sinh, đóng góp ấy lẽ nào không đáng được cảm thương và trân quý?”

Bạn đang xem: Công Nữ Ngọc Khoa đi hòa thân xứ Champa và cái kết bí ẩn

Công nữ Ngọc Khoa
Công nữ Ngọc Khoa, ảnh minh họa.

Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên, vị chúa thứ hai của chính quyền Đàng Trong có bốn vị hoàng nữ, trong đó được nhắc tới nhiều nhất chắc hẳn là Công nữ Ngọc Vạn với cuộc hôn nhân cùng vua Chân Lạp - Chey Chetta II. Nhưng có lẽ không nhiều người biết rằng, em gái bà, Công nữ Ngọc Khoa cũng là quân cờ được sắp xếp trong một ván đấu chính trị khác - Chiêm Thành. 

Từ cuối thế kỷ 16, hoạt động buôn bán giữa người Chiêm và người Bồ Đào Nha ngày một phát triển, thương thuyền Bồ Đào Nha thường xuyên cập cảng Cam Ranh và Phan Rang để làm nơi trung chuyển, giao dịch với dân buôn Chiêm Thành. Mối quan hệ mật thiết này thực khiến Chúa Sãi không khỏi lo lắng.

Bởi Chiêm Thành vốn đã nhiều lần manh nha xâm lấn, nay lại kết thân cùng một nước phương Tây hùng mạnh, khác nào như hổ mọc thêm cánh. Càng huống hồ, cuộc chiến với Đàng Ngoài đã khiến binh lực hao tổn không ít, giờ đây nếu phải đối phó thêm quân Chiêm, há chẳng phải khó khăn chồng chất khó khăn. Kế hòa hoãn tốt nhất có lẽ không gì ngoài kết mối bang giao.

Ngọc Khoa trở thành trở thành hoàng hậu Bia Ut xứ Champa

Sử liệu chính thống hầu như không lưu lại ghi chép gì về vị Công nữ này cũng như cuộc hôn nhân với vua Chiêm bấy giờ - Pô Romê. Bởi lẽ đó, những câu chuyện về bà chủ yếu được biết tới thông qua truyền thuyết và sử sách người Champa để lại. Tác phẩm Lược sử dân tộc Chăm ghi lại:

Tương truyền, vua Việt cho con gái mình đi cùng một đoàn thương gia vào Chiêm Thành mua bán hàng hóa, Pô Romê vừa nhìn thấy nhan sắc thập phần diễm lệ của nàng đã mê mẩn, bần thần, tựa như vừa gặp đã yêu, ngày đêm mong ngóng gặp lại giai nhân. Năm 1631, Ngọc Khoa chính thức được hôn phối cho vị vua xứ Champa, nhờ đó mà mối giao hảo giữa hai nước được hình thành và củng cố.

Giải quyết xong mối lo trước mắt, Chúa có thể dành toàn lực cho cuộc chiến với họ Trịnh; còn với vua Chiêm, hai nước hòa hữu, dân chúng an ổn làm ăn, gây dựng vương quốc phồn vinh, ấy cũng là một điều tốt. Sau khi xuất giá, Ngọc Khoa trở thành trở thành hoàng hậu Bia Ut (Ut là viết tắt của từ Uttara mang nghĩa phương Bắc, ý chỉ nước Đại Việt), nhận muôn vàn ân sủng từ đấng quân vương. 

Sóng yên biển lặng như vậy được một thời gian. Tới năm 1653, chốn biên thùy một lần nữa bất ổn. Pô Romê hạ giá thân chinh, nghênh chiến với đội quân nhà Chúa. Cam go một hồi, kết cục, quân Chiêm Thành nhận thất bại, Pô Romê cũng bị bắt rồi tự tử trên đường áp giải về Phú Xuân (Huế). Rốt cục, nguyên do gì đã dẫn đến sự rạn nứt trong mối quan hệ vốn đang hòa hữu giữa hai nước cùng kết cục bi thảm của vua Pô Romê; trong đó liệu có tác động gì của nàng công nữ Ngọc Khoa không?

Xem thêm:

5000 quân Toa Đô đánh Chiêm Thành là quá ít?

"Đánh giặc" bằng nhạc

Thực khó mà khẳng định được. Tương truyền, sự yêu thương hết mực vua dành cho Ngọc Khoa đã khiến hai người vợ khác của ông nảy sinh đố kỵ. Họ không từ thủ đoạn vu oan, giá họa, thậm chí lợi dụng quyền lực ngoại thích kích động một số tướng lĩnh tấn công ranh giới Đại Việt dù chưa có lệnh từ nhà vua. Lại có truyền thuyết kể rằng, sau khi sang Chiêm Thành không bao lâu thì Công nữ đổ bệnh dai dẳng, không cách nào chữa trị, cho thầy chiêm tinh bẩm với vua rằng nàng bị thần Krek quấy phá, làm sinh bệnh; và chỉ có cách chặt cây Krek thì nàng mới khỏi bệnh.

Với vương quốc Champa, cây Krek được xem là nơi thần hộ mệnh ngự trị, bảo vệ cho sự hưng thịnh trường tồn. Vì quá lo cho sức khỏe ái thê, Pô Romê lập tức ra lệnh cho lính chặt cây quý trong dinh điện của mình. Dân chúng tin rằng chính vì nguyên cớ này mà xứ Champa mới nhận thất bại cay đắng và vận nước thì ngày càng suy vong.

Những câu chuyện dân gian xứ Chiêm lưu truyền rất nhiều kết cục khác nhau của vị hoàng hậu gốc Việt, nhiều người tin rằng sau khi phu quân băng thệ, nàng cũng đã tự kết liễu cuộc đời mình; cũng có ý kiến cho rằng nàng bị bắt và hành hình theo phong tục Chiêm Thành là nhấn đầu xuống bùn cho đến chết.

Cũng như người chị ruột Ngọc Vạn, cuộc hôn nhân của Công nữ Ngọc Khoa không được ghi chép lại nhiều trong sử sách của tiền nhân bởi quan niệm “nữ nhân ngoại tộc” và cũng bởi khi đó, việc dùng mỹ nhân kế vốn chẳng phải việc làm vẻ vang. Thế nhưng, không thể phủ nhận rằng nhờ có sự hy sinh của nàng, nhiều toan tính chính trị của Chúa Nguyễn Phúc Nguyên đã thành công, mở ra cơ hội trải rộng lãnh thổ đất nước về phía Nam. 

Diễm lệ như hoa như ngọc, lại túc trí đa mưu hơn người, tất cả những điều đó ở nàng công nữ Ngọc Khoa đã khiến vua Pô Romê  dù uy dũng, tài giỏi tới cỡ nào cũng không thể qua nổi ải mỹ nhân. Thân cô thế cô làm dâu xứ người, sống giữa sự bài xích và đố kỵ thường trực, nàng có lúc nào không đặt lợi ích mẫu quốc lên trước mà hành sự dù biết rằng kết cục rồi đây sẽ chẳng được tốt đẹp? Sự hy sinh, đóng góp ấy lẽ nào không đáng được cảm thương và trân quý?

Vì sao công nữ Ngọc Khoa không được sử sách ghi lại?

Các sử gia sau này đánh giá có thể là một hoặc gồm nhiều lý do sau:

• Việc gả con gái nhằm duy trì mối bang giao láng giềng để mưu sinh cho dân tộc không phải là việc để làm ồn ào nên các sử gia lúc đó theo lệnh chúa đã im lặng, không ghi chép.

• Quan điểm "nữ nhân ngoại tộc" phong kiến xưa kia.

• Thái độ phong kiến xem thường các nước nhỏ hơn nên gả con gái cho họ là chuyện không vinh dự gì để ghi lại.

• Việc sử dụng mỹ nhân kế để đạt được mục đích mở rộng lãnh thổ không được người xưa xem là việc đáng tự hào, dù điều này có thể tiết kiệm rất nhiều xương máu.

Ở thế kỷ 21 nhìn lại lịch sử, chúng ta có thể nhận thấy cho dù các sử liệu không được ghi chép gì nhiều về nàng công nữ con chúa Sãi này nhưng thực tế lịch sử đã cho thấy rõ: Chỉ sau khi gả Công nữ Ngọc Khoa cho Chiêm Thành, chuyện xung đột giữa nước hai quốc gia mới dịu lại. Đó cũng là cơ hội để người Việt có thể di dân và mở rộng xuống phía Nam.

Chuyện Hậu Cung

5 ( 1 bình chọn )

Khám Phá Lịch Sử

https://khamphalichsu.com
Những quan điểm, góc nhìn về lịch sử qua các bài viết tìm hiểu, nghiên cứu, khám phá lịch sử Việt Nam, lịch sử thế giới, văn hóa Việt Nam, văn hóa thế giới

Bài viết mới

Xem thêm