Trang chủ Nhân vật lịch sử Plato và câu chuyện 3 mảnh của linh hồn

Plato và câu chuyện 3 mảnh của linh hồn

Theo quan niệm của Plato, Linh Hồn (Psyche) bao gồm 3 mảnh không bao giờ tách rời nhau, đó là: Logistykon ( Lí Trí ), Thymoeides (Tinh Thần) và Epithymetikon ( Ham Muốn).
Plato
Plato

Câu chuyện 3 mảnh Linh Hồn

Vì sao mỗi khi bạn mất bình tĩnh hoặc đang thèm muốn thứ gì đó thì không nên đưa ra bất cứ quyết định nào, vì nó sẽ là một quyết định sai. Hãy đợi cho đến khi bình tâm lại. Hãy cùng Khám Phá Lịch Sử đi tìm lời giải đáp cho vấn đề này qua câu chuyện 3 mảnh của linh hồn của Platon dưới đây:

1. Logistykon - Lí Trí

Lí Trí là phần nhỏ nhất nhưng lại đóng vai trò là kẻ điều khiển hai phần còn lại của Linh Hồn. Lí Trí chính là những tư duy lí tính của con người. Lí Trí biết phân biệt cái gì là đúng, cái gì là sai. Lí Trí biết phân biệt cái gì khôn ngoan và cái gì ngu ngốc. Lí Trí phân tích và đánh giá sự vật sự việc một cách hợp lí và máy móc. Lí Trí dẫn dắt con người theo một hướng logic và hợp lí. Đặc biệt Lí Trí rất ham học hỏi. Nó luôn luôn đi tìm kiếm chân lí bản chất của sự vật, sự việc nhằm hướng đến một mục tiêu hoàn hảo nhất.

Plato so sánh Lí Trí với những người dân thành Athen. Họ là những người rất máy móc, biết tuân thủ luật pháp và các thể chế.

2. Thymoeides - Tinh Thần

Tinh Thần chính là thứ tạo ra các cảm xúc của con người: Hỷ, Nộ, Ái, Ố. Tinh thần chính là cách mà chúng ta chiêm nghiệm, phản ứng lại với những gì đã xảy ra, những tác động của cuộc sống. Hay nói cách khác, Tinh Thần cũng chính là Tâm Lí.

Plato so sánh Tinh Thần với những người xứ Thrace và một số bộ tộc phía bắc. Họ là những người dũng cảm nhưng nóng tính và dễ nổi giận. Bởi họ bị chi phối nhiều bởi Tinh Thần, cụ thể là cảm xúc tức giận.

3. Epithymetikon - Ham Muốn

Chính là những Ham Muốn và Dục Vọng của con người. Từ những dục vọng cơ bản nhất như tình dục, thức ăn,... cho đến những dục vọng phức tạp hơn như tiền bạc, quyền lực,... đều là phần của Ham Muốn. Nhiệm vụ của Ham Muốn chính là hướng đến sự thỏa mãn con người.

Plato so sánh Ham Muốn với những người Phoenician và Ai Cập. Vì những người này có phần tham lam và ham hố nhiều thứ.

Cách mà 3 mảnh của Linh Hồn tương tác với nhau

Plato dẫn ra một ví dụ, coi Linh Hồn như một cỗ xe song mã. Trong đó Lí Trí chính là người đánh xe, còn hai con ngựa, một con là Tinh Thần và con còn lại là Ham Muốn. Lí Trí sẽ đóng vai trò là kẻ lèo lái, dẫn dắt chiếc xe đến một mục đích sau cùng, đó là chân lí. Ngược lại, Tinh Thần và Ham Muốn sẽ đóng vai trò kéo chiếc xe đi. Nhưng đôi khi sẽ có trường hợp những con ngựa bất kham, hoặc người đánh xe quá yếu đuối khiến cho hai con ngựa chạy lung tung hết cả.

Xe song mã
Xe song mã

Những "chiếc xe" có con ngựa Tinh Thần quá khỏe mạnh, thì người đó sẽ bị Cảm Xúc chi phối, khiến họ không thể nào làm chủ được cảm xúc của mình.

Những "chiếc xe" có con ngựa Ham Muốn quá khỏe mạnh, thì họ sẽ bị dục vọng và ham muốn làm mù mắt.

Cuối cùng, những chiếc xe có một người đánh xe bảo thủ nhưng lại có hai con ngựa yếu, thì sẽ chẳng bao giờ chạy nổi đến nơi.

Như vậy đối với Plato, một "Chiếc xe" hoàn hảo, chính là một linh hồn mà có Lí Trí làm chủ, nhưng biết tiết chế và vận dụng một cách triệt để nhất sức mạnh của cả hai con ngựa, để có thể chèo lái chúng chạy theo một đường thẳng và hoàn hảo nhất đến Chân Lí.

5 ( 1 bình chọn )

Khám Phá Lịch Sử

https://khamphalichsu.com
Những quan điểm, góc nhìn về lịch sử qua các bài viết tìm hiểu, nghiên cứu, khám phá lịch sử Việt Nam, lịch sử thế giới, văn hóa Việt Nam, văn hóa thế giới

Cùng chủ đề

Bài viết mới