Lịch sử thế giới

Sự cố Tây An 1936: Bước ngoặt của lịch sử Trung Quốc hiện đại

Sự cố Tây An gây chấn động thế giới lúc bấy giờ là cuộc binh biến bắt giữ Tưởng Giới Thạch tại Tây An do Trương Học Lương và Dương Hổ Thành thực hiện, nhằm gây áp lực buộc Tưởng hợp tác với Đảng Cộng sản chống Đế quốc Nhật Bản vào ngày 12 tháng 12 năm 1936, khi Tưởng đến Tây An.
02/11/2020 10h:14 205

Năm 1932, việc thành lập nhà nước bù nhìn Mãn Châu Quốc ở đông bắc Trung Quốc và Trận chiến ở Thượng Hải đã phản ánh rõ ràng ý định của Nhật Bản muốn xâm lược Trung Quốc. Bất chấp những dấu hiệu gây hấn này, nhà lãnh đạo Trung Quốc theo chủ nghĩa dân tộc Tưởng Giới Thạch vẫn tiếp tục tập trung phần lớn sức lực của mình vào việc thống nhất Trung Quốc. Đặc biệt tiêu diệt tận gốc ảnh hưởng của Cộng sản vốn chỉ còn ít tàn quân sau 5 chiến dịch hợp vây, trước khi ông có cơ hội chống lại người Nhật.

Ban lãnh đạo Cộng sản, đứng đầu là Chu Ân Lai, Mao Trạch Đông và những người khác, cũng có chung suy nghĩ. Họ không quan tâm nhiều đến những bước tiến của Nhật Bản, vì mỗi chiến thắng của Nhật Bản lại làm suy yếu lực lượng Quốc dân đảng thêm một chút, do đó giúp cho Cộng sản có thêm lợi thế.

Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai
Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai.

Vào thời điểm này, những người Cộng sản, bị coi không khác gì một lực lượng cướp, đang bị bao vây trong một khu vực hoang vắng ở Trung Quốc, sống sót chỉ vì Liên Xô (USSR) hỗ trợ đồng thời  bắt giữ con trai của Tưởng làm con tin ở thủ đô của Nga. Matxcơva, đã  ảnh hưởng nhằm ngăn quân Tưởng tung ra bất kỳ cuộc tấn công quyết định nào.

Nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin có mục tiêu lâu dài là thành lập một chế độ bù nhìn ở Trung Quốc, nhưng trước mắt, ông ta ủng hộ phe Quốc dân vì quân của Tưởng là lực lượng duy nhất có cơ hội chống lại Nhật Bản. Nếu phe Quốc gia thất bại, Stalin lo sợ rằng Nhật Bản sẽ có thể dành toàn bộ bộ máy quân sự của mình trong một chiến dịch chống lại tham vọng của Nga ở châu Á.

Trương Học Lương,  một cựu lãnh chúa Trung Quốc có ảnh hưởng ở vùng đông bắc Trung Quốc và hiện là tướng trong Quân đội Trung Hoa Quốc dân Đảng, là người ủng hộ mặt trận Quốc dân-Cộng sản thống nhất chống lại sự xâm lược của Nhật Bản. Vì khuynh hướng này, ông đã bí mật tiếp xúc với những người Cộng sản bất chấp mối quan hệ với quân đội Quốc gia. Vào giữa năm 1936, ông ta tiếp cận giới lãnh đạo Cộng sản và đề xuất ý tưởng bắt cóc Tưởng  để buộc những người Quốc dân đảng tham gia thảo luận với Cộng sản. 

Mao hơn ai hết muốn nhìn thấy Tưởng bị giết để đạt được tham vọng cá nhân của mình, đã nói với Trương Học Lương để tiếp tục kế hoạch của mình, rằng Liên Xô cũng sẽ ủng hộ kế hoạch của ông, điều này thực tế là dối trá.

Vào ngày 22 tháng 10 năm 1936, tại Tây An, Trung Quốc, Tưởng công bố kế hoạch mới của mình để trấn áp những người Cộng sản. Trương và Trương Hổ Thành, một vị tướng cùng chí hướng, đã công khai phản đối chính sách mới, và trong tháng sau đó đã cố gắng thuyết phục Tưởng thay đổi ý định. Vào đầu tháng 12, họ quyết định rằng thời gian thảo luận đã kết thúc, và bây giờ là lúc thực hiện kế hoạch bắt cóc. Vào sáng sớm ngày 12 tháng 12, Cận vệ của Trương  đã mật kích vào nơi ở của Tưởng ở Tây An, nơi được canh phòng tương đối cẩn thận. Trong cuộc đối đầu ngắn ngủi, cháu trai và vệ sĩ của Tưởng là Jiang Xiaoxian đã bị giết ngay tại hiện trường, và Bộ trưởng Tuyên truyền Shao Yuanchong bị thương dẫn đến cái chết vài ngày sau đó. 

Một số đối thủ của Tưởng bắt đầu kêu gọi xử tử Tưởng vì những thất bại của ông trong việc đối phó với quân Nhật. Tưởng đã trốn vào khu rừng gần đó, chỉ mặc bộ quần áo ngủ vì vừa thức dậy khi kế hoạch được thực hiện, nhưng cuối cùng đã bị phát hiện và bắt giữ.

Vài giờ sau vụ bắt cóc, Trương đã công bố danh sách 8 yêu cầu đối với các nhà lãnh đạo chính trị Trung Quốc ở Trung Quốc và nước ngoài:

- Thành lập một chính phủ liên hiệp bao gồm cả các thành viên Quốc gia và Cộng sản

- Chấm dứt mọi cuộc giao tranh giữa các lực lượng Quốc gia và Cộng sản

- Trả tự do cho tất cả các chính trị gia đang bị giam giữ ở Thượng Hải

- Trả tự do cho tất cả các tù nhân chính trị

- Cho phép các cuộc biểu tình chống Nhật

- Đảm bảo quyền tự do chính trị cho mọi công dân Trung Quốc

- Chính quyền Trung Quốc tái tổ chức như thời Tôn Dật Tiên. 

- Tập hợp ngay lãnh đạo hai bên để bàn cách đối phó với sự xâm lược của Nhật

Ban lãnh đạo Đảng Quốc dân đảng đã bị chia rẽ, trong khi các phe phái cực đoan hơn trong Quốc dân đảng, cụ thể là Hội Áo xanh và phái Hoàng Phố, chuẩn bị quân đội tấn công Tây An để giải cứu Tưởng, một số người khác bắt đầu thảo luận về khả năng xử tử Tưởng vì không đối phó được với quân Nhật. Mặt khác, vợ của Tưởng, Tống Mỹ Linh, đã đích thân cử cố vấn người Úc, người trước đây đã làm việc dưới quyền Trương làm đại diện cá nhân cho các cuộc đàm phán vào ngày 14 tháng 12.

Những người cộng sản cũng bị chia rẽ. Trong khi Mao công khai kêu gọi hành quyết Tưởng, thì Chu Ân Lai và Trương Vệ Kiện nghĩ rằng danh tiếng của Tưởng sẽ bị tổn hại sau vụ việc này và ủng hộ kế hoạch thảo luận của Trương Xương Tiên (do đó cho phép một Tưởng đã suy yếu về chính trị vẫn là lãnh đạo Quốc dân đảng, ngăn cản một nhân vật có tiềm năng mạnh hơn bước lên).

Khi những người Cộng sản đang tranh luận trong nội bộ, Stalin gửi công văn can thiệp, ra lệnh cho Đảng Cộng sản Trung Quốc ngừng yêu cầu xử tử Tưởng và bắt đầu đàm phán. Hồng quân  TQ phụ thuộc vào Liên Xô nhanh chóng thừa nhận các yêu cầu của Liên Xô. Một phái đoàn Cộng sản đã được cử đi vào ngày 17 tháng 12.

Vào ngày 22 tháng 12, Mỹ Linh và anh trai đã đến Tây An để tham gia đàm phán.

Vào ngày 24 tháng 12, Trương đã cố gắng thiết lập một thỏa thuận tế nhị giữa Quốc dân Đảng và Đảng Cộng sản. Hai bên nhất trí đoàn kết trong cuộc chiến chống Nhật và đồng ý rằng Tưởng và các nhà lãnh đạo Quốc dân đảng khác đang bị bắt phải được trả tự do. 

Tưởng Giới Thạch và các thành viên cao cấp của Quốc dân đảng sau Sự cố Tây An
Tưởng Giới Thạch và các thành viên cao cấp của Quốc dân đảng sau Sự cố Tây An. Ảnh wikipedia.

Theo tiết lộ trong nhật ký của Tưởng, Tưởng nghĩ sự kiện này là giai đoạn nhục nhã nhất trong cuộc đời mình. Mặc dù ông có ít ảnh hưởng trong các cuộc đàm phán, nhưng phần lớn ông đã đồng ý ký vào các thỏa thuận, ngừng mọi hoạt động đàn áp chống lại những người Cộng sản cho đến khi Chiến tranh Trung - Nhật lần thứ hai kết thúc vào năm 1945. Tuy nhiên, trong suốt cuộc chiến, Tưởng vẫn làm suy yếu các nỗ lực của Cộng sản bất cứ khi nào có cơ hội; Hồng quân cũng làm như vậy trong cuộc chiến tranh chống Nhật.

Vào ngày 25 tháng 12, Trương đích thân hộ tống Tưởng trở về thủ đô Nam Kinh, nơi có rất đông người tụ tập để chào đón ông. Khi đến Nam Kinh, Trương bị bắt và bị xét xử vì tội phản quốc; trước sự khăng khăng của Tưởng, Trương đã bị xét xử tại một tòa án quân sự chứ không phải là một tòa án dân sự, điều này trên thực tế đảm bảo rằng Trương sẽ bị kết tội. Tuy nhiên, ngay sau phiên tòa, Tưởng đã ân xá cho Trương nhưng Tưởng sẽ quản thúc Trương vô thời hạn. Trương  bị quản thúc tại gia cho đến năm 1990 và qua đời vào năm 2001 mà không tiết lộ thêm bất kỳ chi tiết nào về động cơ đằng sau Sự cố Tây An, do đó đã nảy sinh một số thuyết âm mưu. Trong khi Trương bị quản thúc tại gia, Trương Hổ Thành bị đưa vào nhà tù. Khi những người Quốc dân Đảng đang đứng trước bờ vực thất bại trong cuộc nội chiến trước những người cộng sản Trương cuối cùng bị hành quyết theo lệnh của Tưởng Giới Thạch vào năm 1949, trước khi Quốc dân đảng rút về Đài Loan.

Trong lịch sử Trung Quốc hiện đại, sự cố Tây An thường được cho là có ba hậu quả chính. Về mặt ngắn hạn, liên minh Quốc Cộng miễn cưỡng đã cho người Trung Quốc một nền tảng vững chắc hơn, ít nhất là trên lý thuyết, để chống lại sự xâm lược của Nhật Bản vốn sẽ sớm leo thang trong vòng vài tháng. Hệ quả thứ hai là Đảng Cộng sản Trung Quốc, cho đến thời điểm này vẫn chỉ là một nhóm cướp, giờ đây đã được công nhận là một đảng chính trị đối lập hợp pháp, sẽ sớm được chính phủ Quốc dân đảng trao một phần lãnh thổ. Cuối cùng, sự cố Tây An đã cho những người Cộng sản thời gian và cơ hội để xây dựng sức mạnh của họ thành lực lượng mà một ngày nào đó sẽ thách thức những người Quốc dân Đảng trong một cuộc chiến toàn diện.

Huỳnh Nam Việt

5 ( 1 bình chọn )

Khám Phá Lịch Sử

https://khamphalichsu.com
Những quan điểm, góc nhìn về lịch sử qua các bài viết tìm hiểu, nghiên cứu, khám phá lịch sử Việt Nam, lịch sử thế giới, văn hóa Việt Nam, văn hóa thế giới

Chia sẻ

Bài viết mới

Xem thêm