Thiên Can Địa Chi (hay Thập Can, Thập Nhị Chi) là hệ thống đánh số và ký hiệu chu kỳ thời gian, không gian trong văn hóa phương Đông. Hệ thống này bao gồm 10 can và 12 chi, dùng để định tên năm, tháng, ngày, giờ và làm cơ sở xác định quy luật ngũ hành.
Nhiều người thường thắc mắc Thiên Can Địa Chi là gì khi nghe nhắc đến các thuật ngữ như năm Giáp Tý, tháng Bính Thìn nhưng còn mơ hồ về bản chất của hệ thống này và chưa biết cách quy đổi năm sinh dương lịch sang âm lịch. Bài viết này giải thích đặc tính của 10 Thiên Can, 12 Địa Chi, cùng công thức toán học giúp bạn nhẩm tính Can Chi và mệnh Ngũ hành của bất kỳ năm nào ngay trên bàn tay.
Thiên can địa chi (hay Can Chi) là hệ thống đánh số chu kỳ thời gian và không gian trong văn hóa phương Đông, bao gồm 10 Thiên Can (như Giáp, Ất) và 12 Địa Chi (như Tý, Sửu). Sự kết hợp tuần tự giữa một Can và một Chi tạo thành chu kỳ 60 năm gọi là Lục thập hoa giáp. Hệ thống này vừa dùng để định tên năm, tháng, ngày, giờ, vừa làm cơ sở xác định quy luật âm dương, ngũ hành tương sinh tương khắc trong tử vi và phong thủy.
Thiên Can Địa Chi là gì? Khái niệm trong hệ thống lịch âm dương
Để hiểu rõ Thiên Can Địa Chi là gì, có thể xem đây là tọa độ định vị sự biến đổi của thời gian và không gian trong vũ trụ quan phương Đông.
Về mặt lịch sử, sách Ngũ hành đại nghĩa ghi nhận can chi do Đại Sào phát hiện, dùng Giáp, Ất làm tên ngày và Tí, Sửu làm tên tháng. Quá trình quan sát chu kỳ vận hành của mặt trời, mặt trăng và các vì sao đã giúp người xưa xây dựng nên một hệ đo lường vừa mang tính toán học, vừa chứa đựng triết lý về sự cân bằng vạn vật.
Trong tiếng Anh, thuật ngữ này được dịch là "Heavenly Stems" (Thiên Can) và "Earthly Branches" (Địa Chi). Khi kết hợp theo quy tắc một can dương đi với chi dương, can âm đi với chi âm, chúng tạo thành bộ mã 60 đơn vị (Lục thập hoa giáp).
Hệ thống này giữ nhiệm vụ đo lường thời gian thực tế. Ngoài phân định năm tháng, Can Chi chia nhỏ một ngày thành các mốc cụ thể, chẳng hạn Tý là con vật xếp thứ 1 trong 12 Địa Chi, quy đổi ra giờ Tây lịch trong khoảng 23.00 – 01.00.
Đặc tính Âm Dương và Ngũ Hành của 10 Can 12 Chi
Hệ thống Can Chi không đứng độc lập mà luôn gắn liền với quy luật phân chia âm dương và sự chuyển hóa năng lượng của vạn vật.
| Ký hiệu Can Chi | Phân loại Can/Chi | Thuộc tính Âm Dương | Thuộc tính Ngũ Hành | Phương vị / Mùa |
|---|---|---|---|---|
| Giáp, Ất | Thiên Can | Giáp (Dương), Ất (Âm) | Mộc | Đông / Mùa Xuân |
| Bính, Đinh | Thiên Can | Bính (Dương), Đinh (Âm) | Hỏa | Nam / Mùa Hạ |
| Mậu, Kỷ | Thiên Can | Mậu (Dương), Kỷ (Âm) | Thổ | Trung ương / Tứ quý |
| Canh, Tân | Thiên Can | Canh (Dương), Tân (Âm) | Kim | Tây / Mùa Thu |
| Nhâm, Quý | Thiên Can | Nhâm (Dương), Quý (Âm) | Thủy | Bắc / Mùa Đông |
| Dần, Mão | Địa Chi | Dần (Dương), Mão (Âm) | Mộc | Đông / Mùa Xuân |
| Tỵ, Ngọ | Địa Chi | Ngọ (Dương), Tỵ (Âm) | Hỏa | Nam / Mùa Hạ |
| Thân, Dậu | Địa Chi | Thân (Dương), Dậu (Âm) | Kim | Tây / Mùa Thu |
| Hợi, Tý | Địa Chi | Tý (Dương), Hợi (Âm) | Thủy | Bắc / Mùa Đông |
| Thìn, Tuất, Sửu, Mùi | Địa Chi | Thìn, Tuất (Dương); Sửu, Mùi (Âm) | Thổ | Bốn góc / Cuối 4 mùa |
10 Thiên Can: Phân loại Âm Dương và thuộc tính Ngũ Hành
10 Thiên Can là sự kết hợp giữa Âm-Dương và Ngũ Hành (Kim-Mộc-Thủy-Hỏa-Thổ) đại diện cho sự tương tác từ thiên nhiên.
Mười Thiên can bao gồm 5 dương can số lẻ (Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm) đại diện cho khí thế phát triển mạnh mẽ, bộc trực, và 5 âm can số chẵn (Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý) mang tính chất thu liễm, mềm mỏng và tĩnh lặng hơn. Việc phân định này chia 10 Can thành 5 cặp mang 5 dạng vật chất ngũ hành điển hình:
- Hành Mộc: Chữ Giáp đứng đầu Thiên Can thuộc hành Mộc, tượng trưng cho vỏ cứng hạt nảy mầm và áo giáp chiến binh. Đây là Dương Mộc, biểu tượng của những cây đại thụ to lớn, vươn cao. Trong khi đó, Ất thuộc Âm Mộc đứng thứ hai, biểu thị cho các loài hoa cỏ, cây dây leo mềm dẻo nhưng có sức sống bền bỉ.
- Hành Hỏa: Bính đại diện cho Hỏa đứng thứ ba, là Dương Hỏa mang sức nóng rực rỡ và ánh sáng bùng nổ của mặt trời chói chang. Đinh đại diện cho Âm Hỏa đứng thứ tư, tượng trưng cho ngọn lửa nhân tạo, ánh đèn, ngọn nến lung linh có thể thắp sáng trong đêm tối.
- Hành Thổ: Mậu (Dương Thổ) đại diện cho đất đồi núi bao la, khô cằn và kiên cố, như đê đập ngăn dòng nước lớn. Kỷ (Âm Thổ) đại diện cho đất ruộng vườn màu mỡ, ẩm ướt, nơi nuôi dưỡng cây trồng phát triển tốt tươi.
- Hành Kim: Canh (Dương Kim) mang đặc tính sắc bén, cứng rắn của sắt thép, quặng mỏ hay vũ khí rèn đúc. Tân (Âm Kim) lại uyển chuyển, tinh tế hơn, đại diện cho các kim loại quý giá như vàng bạc, trang sức và ngọc ngà.
- Hành Thủy: Nhâm (Dương Thủy) tựa như nước biển lớn, sông ngòi cuồn cuộn chảy, sức mạnh khó lường và đầy mạnh mẽ. Quý (Âm Thủy) là nước mưa nhỏ, sương mù, mạch nước ngầm êm đềm, rỉ rả nhưng ngấm sâu vào vạn vật.
12 Địa Chi: Phân loại Âm Dương và các phương vị tương ứng
12 Địa Chi gồm Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tị, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi cùng các mối quan hệ như Lục Hợp và Tương Hại.
Hệ thống Địa Chi đại diện cho quỹ đạo không gian và đặc tính địa lý của bề mặt trái đất. Tương tự như Thiên Can, 12 Địa Chi được phân chia thành 6 Chi Dương (Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất) đại diện cho sự chủ động, bứt phá; và 6 Chi Âm (Sửu, Mão, Tị, Mùi, Dậu, Hợi) đại diện cho sự thụ động, duy trì.
Khi đối chiếu vào bản đồ phương vị và các mùa trong năm, 12 Địa Chi thể hiện sự chuyển dịch năng lượng liên tục. Mỗi Can Chi đại diện cho các thuộc tính Ngũ hành, màu sắc, phương vị, mùa vượng, bộ phận cơ thể và các nhóm nghề nghiệp tương ứng.
Mùa Xuân bắt đầu bằng Dần (Dương Mộc) và Mão (Âm Mộc) án ngữ ở phương Đông. Chuyển sang mùa Hạ, vượng khí thuộc về Tị (Âm Hỏa) và Ngọ (Dương Hỏa) trấn giữ tại phương Nam. Sang mùa Thu, vạn vật thu mình lại dưới sự kiểm soát của Thân (Dương Kim) và Dậu (Âm Kim) nằm ở phương Tây. Cuối cùng, mùa Đông lạnh giá do Hợi (Âm Thủy) và Tý (Dương Thủy) kiểm soát tại phương Bắc.
Xen kẽ giữa các mùa là bốn tháng giao mùa do Thìn, Tuất (Dương Thổ) và Sửu, Mùi (Âm Thổ) đảm nhận. Bốn Chi này ở vị trí trung tâm, cất trữ và tạo bước đệm năng lượng để vạn vật biến hóa mà không bị sốc nhiệt.
Tàng Can: Khái niệm và ý nghĩa Thiên Can ẩn trong Địa Chi
Trong việc luận giải Can Chi, phân tích Tàng Can giúp xác định mức độ chuyên sâu của lá số.
Thiên Can tàng trong Địa Chi (hay Tàng Can) được định nghĩa là các Thiên Can ẩn chứa bên trong từng Địa Chi. Khác với Thiên Can mang thuộc tính thuần nhất lộ ra bên ngoài bề mặt, Địa Chi đại diện cho vật chất ở dưới mặt đất nên năng lượng của nó phức tạp hơn, có thể chứa từ 1 đến 3 Thiên Can bên trong. Sự phân bổ năng lượng này được chia thành ba cấp độ gồm Chính khí (can có sức mạnh lớn nhất, quyết định ngũ hành cốt lõi của chi đó), Trung khí (can có sức mạnh thứ hai) và Dư khí (tàn dư năng lượng của tháng trước chuyển sang).
| Địa Chi | Chính khí (Can chính) | Trung khí (Can phụ 1) | Dư khí (Can phụ 2) |
|---|---|---|---|
| Tý | Quý | – | – |
| Sửu | Kỷ | Quý | Tân |
| Dần | Giáp | Bính | Mậu |
| Mão | Ất | – | – |
| Thìn | Mậu | Quý | Ất |
| Tỵ | Bính | Mậu | Canh |
| Ngọ | Đinh | Kỷ | – |
| Mùi | Kỷ | Đinh | Ất |
| Thân | Canh | Nhâm | Mậu |
| Dậu | Tân | – | – |
| Tuất | Mậu | Tân | Đinh |
| Hợi | Nhâm | Giáp | – |
Khái niệm này giải thích nguyên lý tại sao các chi Tý, Mão, Dậu là ba chi tinh khiết nhất khi chỉ chứa duy nhất Chính khí đại diện cho một mùa đỉnh điểm. Ngược lại, các chi thuộc vùng tứ mộ giao mùa như Thìn, Tuất, Sửu, Mùi chứa đến ba luồng khí đan xen. Ví dụ, trong chi Thìn, Mậu Thổ là Chính khí nắm quyền, Quý Thủy là Trung khí được bảo lưu từ mùa đông, còn Ất Mộc là Dư khí còn sót lại của mùa xuân vừa kết thúc. Trong ứng dụng thực tế, hiểu rõ tàng can giúp tính toán chính xác sự bù trừ ngũ hành khuyết thiếu khi xem xét một lá số.
Cách tính Thiên Can Địa Chi và mệnh Ngũ Hành theo năm sinh
Quá trình chuyển đổi từ năm dương lịch thông thường sang hệ thống âm lịch dựa trên các chu kỳ toán học. Khi nắm rõ quy tắc này, bạn không cần tra cứu lịch giấy mà có thể tính nhẩm ngay lập tức.
Công thức quy đổi năm dương lịch sang Thiên Can và Địa Chi
Công thức xác định Thiên Can phụ thuộc vào số cuối cùng của năm sinh dương lịch. Do 10 Thiên Can tuần hoàn liên tục, hệ thống lịch đã cố định quy ước các số cuối từ 0 đến 9 khớp với một Thiên Can duy nhất: số 0 là Canh, số 1 là Tân, số 2 là Nhâm, số 3 là Quý, số 4 là Giáp, số 5 là Ất, số 6 là Bính, số 7 là Đinh, số 8 là Mậu, và số 9 là Kỷ.
Trái lại, 12 Địa Chi chạy theo chu kỳ 12 năm. Để xác định Địa Chi, quy tắc chuẩn xác nhất là lấy toàn bộ năm dương lịch chia cho 12, sau đó giữ lại số dư của phép chia. Kết quả số dư (từ 0 đến 11) được đối chiếu theo bảng hằng số: 0 là Thân, 1 là Dậu, 2 là Tuất, 3 là Hợi, 4 là Tý, 5 là Sửu, 6 là Dần, 7 là Mão, 8 là Thìn, 9 là Tỵ, 10 là Ngọ, và 11 là Mùi.
Ví dụ quy đổi năm dương lịch sang Can Chi
- Tình huống: Cần quy đổi năm sinh dương lịch (ví dụ 1998) sang hệ thống Thiên Can Địa Chi để tra cứu lá số hoặc vận hạn.
- Bước 1: Lấy số cuối cùng của năm sinh (số 8) đối chiếu với hệ Thiên Can (0=Canh, 1=Tân, 2=Nhâm, 3=Quý, 4=Giáp, 5=Ất, 6=Bính, 7=Đinh, 8=Mậu, 9=Kỷ) để tìm Can tương ứng là Mậu.
- Bước 2: Lấy toàn bộ năm sinh dương lịch chia cho 12 để tìm số dư (1998 ÷ 12 = 166 dư 6).
- Bước 3: Lấy số dư (số 6) đối chiếu với hệ Địa Chi (0=Thân, 1=Dậu, 2=Tuất, 3=Hợi, 4=Tý, 5=Sửu, 6=Dần, 7=Mão, 8=Thìn, 9=Tỵ, 10=Ngọ, 11=Mùi) để tìm Chi tương ứng là Dần.
- Kết quả: Ghép hai kết quả vừa tìm được, năm dương lịch 1998 tương ứng với năm Mậu Dần trong âm lịch.
- Lưu ý: Mẹo nhớ nhanh cho Thiên Can: Các năm dương lịch có số cuối là 4 luôn luôn là năm Giáp (ví dụ 1984, 1994, 2004, 2024).
Quy tắc nhẩm tính mệnh Ngũ Hành nạp âm bằng cách cộng hệ số
Trong thực hành tính toán lịch pháp âm dương, điểm dễ sai nhất là việc gán nhầm chỉ số điểm cho các Can Chi khi tiến hành tính toán bản mệnh Lục thập hoa giáp.
Để giải bài toán này, người xưa đã hệ thống hóa một thang điểm cụ thể cho từng cặp Can Chi để cộng lại và đối chiếu. Điểm số của Thiên Can được nhóm thành từng cặp và đi từ 1 đến 5. Điểm số của Địa Chi được nhóm theo chu kỳ tam hợp và đi từ 0 đến 2. Khi cộng tổng hệ số của Can và Chi, bạn sẽ được một con số xác định trực tiếp mệnh ngũ hành.
Công thức tính mệnh Ngũ Hành nạp âm
Mệnh Ngũ Hành = Điểm Thiên Can + Điểm Địa Chi (Lưu ý: Nếu Tổng lớn hơn 5 thì lấy Tổng trừ đi 5)
- Điểm Thiên Can: Giáp/Ất = 1; Bính/Đinh = 2; Mậu/Kỷ = 3; Canh/Tân = 4; Nhâm/Quý = 5
- Điểm Địa Chi: Tý/Sửu/Ngọ/Mùi = 0; Dần/Mão/Thân/Dậu = 1; Thìn/Tỵ/Tuất/Hợi = 2
- Kết quả Mệnh: 1 = Kim; 2 = Thủy; 3 = Hỏa; 4 = Thổ; 5 = Mộc
Ví dụ: Tính mệnh cho năm Mậu Dần. Ta có Điểm Can Mậu là 3, Điểm Chi Dần là 1. Phép tính là 3 + 1 = 4. Đối chiếu với bảng kết quả, số 4 tương ứng với mệnh Thổ. Năm Mậu Dần mang mệnh Thổ.
Với một ví dụ có tổng lớn hơn 5 như năm Nhâm Tuất: Can Nhâm có điểm là 5, Chi Tuất có điểm là 2. Tổng cộng 5 + 2 = 7. Vì 7 lớn hơn 5, ta lấy 7 – 5 = 2. Mệnh tương ứng với số 2 là Thủy.
Các quy luật tương tác hợp xung giữa Thiên Can và Địa Chi
Hệ thống Can Chi không đứng ở trạng thái tĩnh. Chúng hoạt động như một mạng lưới phản ứng liên tục, tạo ra những tương tác vừa bồi đắp (Hợp) vừa loại trừ (Xung, Khắc) lẫn nhau để giữ thế cân bằng cho vạn vật.
Mối quan hệ tương hợp và tương khắc của 10 Thiên Can
Giữa 10 Thiên Can tồn tại quy luật Thiên Can ngũ hợp (tương hợp) và Thiên Can tương khắc. Sự tương hợp diễn ra khi một Can Dương kết hợp với một Can Âm có khoảng cách đếm nhất định, tạo ra một sự gắn kết chặt chẽ hóa giải xung đột. Các cặp Thiên Can tương hợp gồm Ất – Canh, Bính – Tân, Đinh – Nhâm, Mậu – Quý và Kỷ – Giáp.
Quy luật tương khắc phản ánh sự ức chế và kìm hãm theo bản tính gốc của ngũ hành, ví dụ Giáp hợp Kỷ, khắc Canh. Mộc của Giáp bị Kim của Canh đốn hạ, tạo ra sự triệt tiêu năng lượng dương. Việc phân tích tương hợp và tương khắc giúp nhìn nhận rõ sự thuận lợi hoặc lực cản trong các khoảng thời gian cụ thể.
Mối quan hệ Hợp, Xung, Hình, Hại của 12 Địa Chi
Mạng lưới tương tác của Địa Chi diễn ra phức tạp hơn do bản chất ẩn chứa tàng can đa dạng. Sự tương tác tốt đẹp nhất được gọi là Lục Hợp, diễn ra giữa hai chi nằm cạnh nhau trên trục không gian bù trừ âm dương. Các bộ Địa Chi nhị hợp (Lục Hợp) gồm Sửu – Tý, Dần – Hợi, Tuất – Mão, Dậu – Thìn, Tị – Thân và Ngọ – Mùi.
Ba Địa Chi cách đều nhau hợp thành các cục năng lượng lớn gọi là Tam Hợp (ví dụ Thân – Tý – Thìn hóa Thủy, Hợi – Mão – Mùi hóa Mộc).
Ngược lại với Hợp là trạng thái Xung đột. Sự đối kháng gay gắt nhất diễn ra giữa các cặp chi đứng đối diện nhau trên la bàn phương vị, tạo thành Tứ Hành Xung (ví dụ Tý đại diện phương Bắc thủy vượng, xung khắc hoàn toàn với Ngọ đại diện phương Nam hỏa vượng). Kéo theo đó là sự kìm hãm lẫn nhau gây cản trở phát triển được gọi là Lục Hại, hay những mâu thuẫn nội bộ dẫn đến tự triệt tiêu được gọi là Tương Hình và Tương Phá.
Ứng dụng thực tế của Thiên Can Địa Chi trong phong thủy đời sống
Không chỉ là một hệ thống lý thuyết, Can Chi len lỏi vào từng quyết định hàng ngày trong văn hóa thực hành phong thủy, từ việc lựa chọn ngày giờ hoàng đạo cho đến sắp đặt phương hướng không gian sống.
Các bước nhẩm tính Can Chi cho tháng âm lịch
- Ghi nhớ Địa Chi cố định của tháng 1 âm lịch: Luôn luôn bắt đầu bằng chi Dần (tháng Giêng).
- Xác định Thiên Can của năm hiện tại để làm cơ sở tìm Can của tháng 1 (ví dụ năm Giáp Thìn thì mốc tính là chữ Giáp).
- Áp dụng quy tắc ngũ hợp khởi tháng: Năm Giáp/Kỷ thì tháng 1 là Bính Dần; năm Ất/Canh là Mậu Dần; năm Bính/Tân là Canh Dần; năm Đinh/Nhâm là Nhâm Dần; năm Mậu/Quý là Giáp Dần.
- Từ Can Chi của tháng 1, đếm tiến lên theo thứ tự 10 Can và 12 Chi để tìm chính xác Can Chi cho các tháng tiếp theo (Ví dụ: Tháng 1 Bính Dần -> Tháng 2 Đinh Mão -> Tháng 3 Mậu Thìn).
Địa Chi được ứng dụng để xác định 12 khung giờ âm lịch trong ngày, chẳng hạn giờ Thìn từ 7h-9h, giờ Ngọ từ 11h-13h, giờ Hợi từ 21h-23h. Việc chọn các khung giờ rơi vào vùng Tam Hợp, Lục Hợp với tuổi của bản thân thường được ưu tiên khi tiến hành khai trương, động thổ hay ký kết hợp đồng.
Trong thiết kế không gian, tính chất ngũ hành của các Can Chi giúp định vị khu vực phát sinh vượng khí. Việc sắp xếp bếp hướng Nam (vượng Hỏa của Tị, Ngọ) hay đặt bể cá ở hướng Bắc (vượng Thủy của Hợi, Tý) chính là những ứng dụng trực tiếp dựa trên đặc tính của hệ thống này.
Lấy một tờ giấy và viết ra năm sinh dương lịch của những người thân trong gia đình, sau đó chia cho 12 lấy số dư để đối chiếu Địa Chi của từng người. Thao tác trực tiếp công thức tính điểm mệnh nạp âm trên mặt giấy sẽ giúp bạn chủ động xác định phương vị đặt giường ngủ hay bàn làm việc tương sinh ngũ hành mà không phụ thuộc vào công cụ tra cứu tự động.
Câu hỏi thường gặp
Lục Thập Hoa Giáp bao gồm bao nhiêu năm?
Chu kỳ Lục Thập Hoa Giáp bao gồm đúng 60 năm. Đây là kết quả của sự kết hợp tuần tự giữa 10 Thiên Can và 12 Địa Chi theo quy tắc một can dương đi với chi dương, can âm đi với chi âm. Sau chu kỳ 60 năm, vòng lặp Can Chi sẽ quay trở lại mốc ban đầu.
Trẻ sinh ra vào thời điểm giao thừa tính Can Chi theo năm cũ hay năm mới?
Thời điểm chuyển giao Thiên Can Địa Chi của một năm mới bắt đầu chính xác vào lúc Lập Xuân theo tiết khí lịch âm, không phải vào lúc giao thừa (mùng 1 Tết). Vì vậy, trẻ sinh ra vào mốc giao thừa nếu thời gian chưa bước qua giờ Lập Xuân thì bản mệnh vẫn được tính theo Can Chi của năm cũ.
Thiên Can hay Địa Chi đóng vai trò quan trọng hơn khi xem tuổi làm nhà?
Cả Thiên Can và Địa Chi đều có vai trò quan trọng và bổ trợ cho nhau. Tuy nhiên, Địa Chi thường được ưu tiên xem xét trước để tránh các năm vướng vào Tứ Hành Xung, Tam Tai hay Thái Tuế. Sau đó, Thiên Can được sử dụng để đánh giá chuyên sâu hơn về sự tương sinh, tương khắc ngũ hành của gia chủ.
Năm nhuận lịch âm có làm thay đổi thứ tự tính Can Chi không?
Năm nhuận lịch âm hoàn toàn không làm thay đổi thứ tự tính Thiên Can Địa Chi. Hệ thống Can Chi định danh cho năm, tháng, ngày và giờ luôn vận hành theo chu kỳ liên tục, độc lập với việc bù đắp ngày của tháng nhuận. Do đó, các công thức toán học tính Can Chi vẫn được áp dụng bình thường.
Bảng thiên can và địa chi là gì?
Bảng thiên can và địa chi là bảng hệ thống hóa thuộc tính âm dương, ngũ hành và phương vị của 10 Thiên Can cùng 12 Địa Chi, hỗ trợ tra cứu nhanh bản mệnh, năm sinh và các quy luật tương hợp, tương xung.
Thiên can và địa chi nào xung khắc nhau?
Các cặp Thiên Can tương khắc gồm: Giáp khắc Mậu, Ất khắc Kỷ, Bính khắc Canh, Đinh khắc Tân, Mậu khắc Nhâm, Kỷ khắc Quý, Canh khắc Giáp, Tân khắc Ất, Nhâm khắc Bính, Quý khắc Đinh. Đối với Địa Chi, các cặp trực xung (Lục Xung) gồm: Tý – Ngọ, Sửu – Mùi, Dần – Thân, Mão – Dậu, Thìn – Tuất, và Tỵ – Hợi.
10 thiên can và 12 địa chi là gì?
10 Thiên Can (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý) là các yếu tố đại diện cho thiên khí và ngũ hành; 12 Địa Chi (Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi) đại diện cho địa khí, phương vị không gian và chu kỳ thời gian 12 con giáp.
Khám phá thêm về Thiên Can Địa Chi
Để hiểu sâu hơn về hệ thống Can Chi và ứng dụng thực tiễn, bạn có thể tham khảo thêm các chủ đề chi tiết sau:
- Thiên Can là gì – Tìm hiểu nguồn gốc và ý nghĩa 10 Thiên Can
- Địa Chi là gì – Bản chất và thuộc tính của 12 Địa Chi
- Thiên Can tương hợp tương khắc – Quy luật mối quan hệ giữa các Can
- Lục Thập Hoa Giáp là gì – Chu kỳ 60 năm trong lịch âm dương
- Cách tính Can Chi theo năm sinh – Hướng dẫn công thức nhẩm nhanh